Son Haberler
Son dönemde bazı bankaların promosyon ödemelerini doğrudan nakit yerine; cip para, para puan, bankkart lira, uygun kredi veya kredi kartı avantajı şeklinde sunmaya başladığı görülüyor. Bu uygulama ise hem kamu çalışanlarının tepkisini çekiyor hem de akıllara şu soruyu getiriyor:
“Banka promosyonlarının nakit dışı yöntemlerle verilmesi yasal mı?”
Bu yazıda, ilgili mevzuatı, Başbakanlık Genelgesi’ni ve Kamu Denetçiliği Kurumu’nun (Ombudsmanlık) kararlarını temel alarak konuyu tüm yönleriyle ele aldık.
Mevzuata Göre Promosyon Nasıl Ödenmelidir?
Kamu görevlilerinin maaşları, 6 Sıra Nolu Muhasebat Genel Tebliği’ne göre bankalar aracılığıyla ödenmektedir. Bu kapsamda kurumlar ile bankalar arasında maaş ödeme protokolleri yapılmakta ve personel lehine promosyon adı altında ek imkânlar sağlanabilmektedir.
Ancak promosyon uygulamalarında temel ölçüt 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi’dir. Bu genelgeye göre:
Promosyon ödemeleri doğrudan ve nakit olarak yapılmak zorundadır.
Genelgenin 5. maddesi açıkça şunu belirtir:
“Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.”
(2008/18 sayılı Genelge ile değişik)
Bu hüküm gereği:
-
Para puan, cip para, bankkart lira,
-
Kredi kartına yüklenen puan,
-
Uygun faizli kredi teklifleri
promosyon ödemesi yerine geçemez.
Bu tür dolaylı uygulamalar mevzuata aykırılık riski taşımaktadır.
Cip Para, Para Puan, Bankkart Lira Yasal mı?
Mevzuatın açık hükmüne göre promosyon ayni değil, nakit olarak ödenmelidir. Kredi kartı hesabına yüklenen tutarlar veya kart kullanma şartına bağlı avantajlar promosyon yerine sayılamaz.
Ayrıca:
-
Maaş hesabı ve kredi kartı hesabı farklı olduğu için, kredi kartına puan yüklemesi yapılması Genelge’nin 5. maddesine aykırıdır.
-
Personelin kredi kartı almaya zorlanması etik değildir.
-
Kartı olmayan veya almak istemeyen memurların hak kaybına uğraması eşitlik ilkesine aykırıdır.
Kamu Denetçiliği Kurumu’nun (Ombudsmanlık) Konuyla İlgili Kararları
Kamu Denetçiliği Kurumu, promosyonların nakit dışı yöntemlerle ödenmesine ilişkin birçok başvuruyu incelemiş ve kurumlar için bağlayıcı olmasa da çok önemli tavsiye kararları vermiştir.
1. 27/10/2023 tarihli ve 2023/13798 sayılı karar
Kurum bu kararında şu tespitleri yapmıştır:
-
Promosyon, kamu çalışanının maaşının tamamlayıcı bir parçasıdır.
-
Bankkart Lira gibi ödemelerin yalnızca kredi kartına yüklenmesi, kartı olmayan personelin daha az promosyon almasına sebep olur ve eşitlik ilkesine aykırıdır.
-
Banka kartına da yükleme imkânı varken bunun kullanılmaması mülkiyet hakkı ihlalidir.
-
Personelin promosyon tutarına erişimini engelleyen uygulamalar hukuka uygun değildir.
2. 30/04/2024 tarihli, 2024/4359-S.24.6999 ve 2024/3557 başvuru nolu karar
Bu karar ise daha da net ifadeler içermektedir:
-
İdare, imzaladığı protokolde basiretli davranmak, personel lehine hükümler içermek ve öngörülebilir hareket etmek zorundadır.
-
İdarenin çalışan zararını karşılamakla yükümlü olduğu, aksi uygulamaların Anayasa’nın 125. maddesine aykırı olduğu tespit edilmiştir.
-
Kredi kartı kullanılmaması nedeniyle daha düşük promosyon alınması eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırıdır.
-
Promosyonun bir kısmının para puan şeklinde ödenmesi hukuka uygun değildir.
Sonuç: Nakit Dışı Promosyon Uygulamaları Hem Mevzuata Hem Ombudsman Kararlarına Aykırıdır
Hem 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hem de Kamu Denetçiliği Kurumu’nun kararları net olarak şunu söylemektedir:
Promosyon ödemelerinin tamamı, tek seferde ve nakit olarak memurun maaş hesabına yatırılmalıdır.
Cip para, para puan, bankkart lira veya kredi şartı ile verilen “avantajlar”:
-
Mevzuata uygun değildir,
-
Eşitlik ilkesine aykırıdır,
-
Mülkiyet hakkını ihlal etmektedir,
-
Kurumun basiretli davranma yükümlülüğü ile bağdaşmamaktadır.
Kamu Denetçiliği Kararlarının Uygulanmaması Büyük Sorun
Her ne kadar Ombudsmanlık kararları çok açık olsa da, bu kararlar tavsiye niteliğinde olduğu için birçok kamu kurumu tarafından uygulanmamaktadır. Bu nedenle: